W osiemdziesięciolecie powstania uczelni
Wykład zatytułowany „Geneza Politechniki Wrocławskiej. W osiemdziesięciolecie powstania uczelni” wygłosił dr Marek Burak w ramach ostatniego w 2025 roku spotkania Sekcji Pokolenie Powojenne, które odbyło się 15 grudnia 2025 r. o godz. 17.00 w Pałacu Królewskim.
Początki Politechniki Wrocławskiej (1945–1951)
Panorama ulicy Norwida z ryzalitem wejścia do gmachu głównego Politechniki, jesień 1945.
Fotografował Andrzej Jellonek
Barykada zamykająca wylot ul. Łukasiewicza, po lewej gmach hutniczy, maj 1945.
Fotografował Oleg Jelutin
Szkoły akademickie powojennego Wrocławia restytuował wydany 24 sierpnia 1945 roku dekret Krajowej Rady Narodowej, powołujący Uniwersytet Wrocławski oraz Politechnikę Wrocławską. Względy organizacyjne spowodowały jednak, że we wrześniu 1945 roku zainaugurowała działalność zespolona szkoła wyższa, która – łącząc w swojej strukturze wydziały uniwersyteckie i politechniczne – przyjęła nazwę Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu.
Treść dekretu z 24 sierpnia 1945 roku
Najwyższym organem w ten sposób ukształtowanej uczelni był Senat Akademicki z jego stałymi komisjami – Komisją Senacką Politechniki i Komisją Senacką Uniwersytetu. Władzę wykonawczą powierzono rektorowi zespolonej uczelni (prof. Stanisław Kulczyński) oraz prorektorom odrębnym dla Uniwersytetu oraz Politechniki.
Oficjalna pieczęć Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu
Sierpniowy akt prawny przewidywał utworzenie uczelni technicznej z czterema wydziałami: chemicznym, mechaniczno-elektrotechnicznym, budownictwa oraz hutniczo-górniczym. Trudne powojenne warunki – zarówno w sferze materialnej, jak i personalnej – spowodowały, że organizatorom politechnicznego fragmentu uczelni udało się początkowo uruchomić dwa wydziały: Wydział Mechaniczno-Elektrotechniczny i Wydział Budownictwa. We wrześniu 1949 roku, w wyniku reorganizacji, Politechnika stała się pięciowydziałowa z Wydziałem Architektury, Wydziałem Elektrycznym, Wydziałem Inżynierii, Wydziałem Lotniczym (funkcjonował do 1954 roku) oraz Wydziałem Mechanicznym.
Pierwszy wykład w dziejach wrocławskiego ośrodka akademickiego wygłosił prof. Kazimierz Idaszewski dla studentów Wydziału Mechaniczno-Elektrotechnicznego, 15 listopada 1945.
Fotografował Henryk Poniewierski
Zasadniczą rolę w kształtowaniu rzeczywistości Politechniki lat 1945–1951 – uczelni rozwijającej się w formule organizacyjnej niespotykanej w praktyce polskich szkół wyższych – odgrywali prorektorzy Politechniki. Za prorektoratu pierwszego z nich – prof. Edwarda Suchardy (1945–1947) – stworzono podstawy umożliwiające funkcjonowanie uczelni.
Profesor Edward Sucharda, w latach 1945–1947 prorektor Politechniki w strukturze Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu
Kolejny – prof. Kazimierz Zipser (1947–1949) potrafił ustabilizować chwiejną sytuację jej akademickiego bytu. Kadencja prof. Dionizego Smoleńskiego (1949–1951) to rozwój organizacyjny Politechniki i zakończone sukcesem konsekwentne zabiegi o wyjście z mariażu z Uniwersytetem.
Profesor Kazimierz Zipser, prorektor Politechniki w latach 1947–1949.
Czas organizacji wrocławskiej uczelni technicznej to również starania o pozyskanie nauczycieli akademickich. Oparcie w tym względzie znaleziono zwłaszcza w kadrze naukowej i absolwentach Politechniki Lwowskiej, ale także w pracownikach lwowskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza i zniszczonej Politechniki Warszawskiej. Zawdzięczała im Politechnika swój rozwój organizacyjny. Nie byłby on jednak możliwy bez słuchaczy, których zainteresowanie studiami we Wrocławiu w dużej mierze zależało od możliwości edukacyjnych uczelni. W listopadzie 1945 roku przyjęto na studia techniczne 512 słuchaczy. W październiku 1951 roku frekwencja studentów Politechniki Wrocławskiej osiągnęła wartość ponad pięciokrotnie wyższą. Wykazano wówczas 2670 studiujących.
W roku akademickim 1951/1952 dokonało się wyjście uczelni technicznej ze wspólnoty z Uniwersytetem. Fakt ten został potwierdzony powołaniem prof. Dionizego Smoleńskiego na rektora samodzielnej Politechniki Wrocławskiej.
Profesor Dionizy Smoleński, prorektor Politechniki w latach 1949–1951; rektor Politechniki Wrocławskiej (1951–1960)